Bu çalışma, vergi tahsilat yöntemlerinin mükellef
psikolojisi ve vergi bilinci üzerindeki olası
etkilerini, Amerika Birleşik Devletleri’nde uygulanan
Satış Vergisi (Sales Tax) ile Türkiye’de uygulanan
Katma Değer Vergisi (KDV) sistemleri
üzerinden karşılaştırmalı olarak incelemektedir.
Davranışsal iktisat ve mali yanılsama teorileri
çerçevesinde, verginin görünürlüğünün (tax
salience) vatandaşların devlete yönelik hesap
verebilirlik talebini nasıl şekillendirdiği ve vergi
tahsilat yöntemlerinin vergi bilinci üzerindeki
olası etkileri değerlendirilmiştir. Bu kapsamda
çalışma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde
hazırlanmış olup karşılaştırmalı literatür incelemesi
yöntemine dayanmaktadır. İlgili kurumsalveriler ve OECD istatistikleri dikkate alınarak
ABD’de uygulanan vergi hariç (tax-exclusive)
fiyatlandırma modeli ile Türkiye’de uygulanan
vergi dahil (tax-inclusive) fiyatlandırma modeli
analiz edilmiştir.
Çalışma sonucunda, ABD’de uygulanan ve
verginin satış anında fiyat üzerine eklendiği sistemde,
verginin tüketici tarafından açık biçimde
görülebilmesinin bireylerde sürekli vergi farkındalığı
oluşturabileceği değerlendirilmiştir. Buna
karşılık, Türkiye’de uygulanan ve verginin ürün fiyatına
dahil edildiği KDV sisteminin “mali anestezi”
etkisi yaratarak vergi bilincini zayıflatabileceği
ve mali yanılsamayı derinleştirebileceği değerlendirilmektedir.
Bu bulgular, vergi politikalarının
yalnızca ekonomik etkinlik açısından değil, aynı
zamanda demokratik hesap verebilirlik ve vatandaşlık
bilinci üzerindeki olası etkileri bakımından
da değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Vergi Görünürlüğü, Mali
Yanılsama, Vergi Bilinci, KDV, Satış Vergisi.
JEL Sınıflandırma Kodları: H21, H26, D03.
Abonelik veya Satın Alma Gerekiyor!
Bu makalenin devamını okuyabilmek için giriş yapmanız, satın almanız veya abone olmanız gerekmektedir.