Algoritmik araçların vergi denetiminde yaygınlaşması,
denetçinin rolünü ve ihtiyaç duyulan
yetkinlikleri yeniden şekillendirmektedir. Buna
karşın mevcut literatür, yapay zeka destekli denetim
ortamında denetçi yetkinliğinin nasıl geliştiği
ve hangi koşullarda zayıflayabileceği sorusuna
sınırlı açıklama sunmaktadır. Bu çalışma, vergi
denetimi literatürü ile öğrenmenin nörobilimi,
beceri edinimi ve insan-otomasyon etkileşimi
literatürlerini bir araya getirerek denetçi yetkinliğinin
gelişimini kavramsal düzeyde incelemektedir.
Çalışmanın temel savı, rutin bilişsel görevlerin
uygun bir öğrenme tasarımı oluşturulmadan
otomasyona devredilmesinin, uzmanlık gelişimini
destekleyen bilişsel süreçleri zayıflatabileceği
ve uzun vadede yetkinlik erozyonuna yol
açabileceğidir. Bu kapsamda açık ve örtük bilgi
ayrımı, otomasyon ironisi ve geleceğin iş gücü yaklaşımından yararlanılarak İnsan-Yapay Zeka
Yetkinlik Tamamlayıcılığı Modeli geliştirilmiştir.
Model, denetçi yetkinliklerini otomatikleşen,
güçlendirilen ve insana özgü yetkinlikler olmak
üzere üç katmanda ele almakta, uygulama ve ölçüm
çerçeveleriyle desteklenmektedir. Çalışma,
vergi idarelerinin dijital dönüşüm süreçlerinde
teknolojik yatırımlar kadar insan sermayesinin
korunması ve geliştirilmesinin de kritik öneme
sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Vergi denetimi, yapay
zeka, denetçi yetkinliği, mesleki muhakeme, beceri
edinimi.
JEL Sınıflandırma Kodları: H83, M42, O33,
J24.